Programma 2010

Bekijk hier de programmering van 2010.

'Ode aan Brahms´  

Een ode aan Johannes Brahms is een eerbetoon aan een genie. ’t Is een ode aan de poëzie van Hoffmann en Heine, aan de muziek van Bach en Beethoven, zelfs aan de Duitse volksaard. Maar de ode geldt vooral de Romantiek: spannende sprookjes, stoere heldenverhalen en dromen van verre landen.

Darf ich in die Spiegel schauen?

Een portret van de 20-jarige Brahms toont een bescheiden jongeman, beslist knap met zijn lange haar en stralende ogen. Hij beleeft juist zijn grote doorbraak: de jonge pianist gaat met sterviolist Ede Reményi als begeleider op een Duitse tournee en via Joseph Joachim (aan wie Brahms een komische hymne wijdt) maakt hij kennis met Liszt en Schumann. Als de titel ‘genie’ valt, is de tijd theaters, bars en danszalen definitief voorbij: Brahms’ ster is gerezen, ‘muzikant van de toekomst’ noemt hij zich, en zonder schaamte verzet hij zich in 1860 tegen Liszt en diens programmamuziek.

O, hört mich, ihr gütigen Sterne

De dood van mentor Schumann in 1856 kondigt een nieuwe periode aan waarin op compositorisch gebied zich een ‘egoïsme’ (Joachim) van Brahms meester maakt: het genie is zelfstandig geworden, niets mag zijn kunst meer in de weg staan, het publiek nog wel het minst. Hij geeft minder concerten en nieuwe composities moeten vaak jarenlang rijpen voor Brahms ze wil uitgeven. Een interesse in oude muziek van Bach, Scarlatti, Rameau en Gluck steekt de kop op, met een weerschijn in bijvoorbeeld de folia-variaties in Strijksextet op.18, maar Brahms de leergierige dompelt zich evengoed onder in meer recente – en uiterst invloedrijke – composities van Beethoven en Schubert.

Ruhm streut ihm Rosen schnell in die Bahn

Dan roept Wagners Wenen, waar Brahms tot volle bloei komt. Met een fors kamermuziekoeuvre op zijn conto kruipt hij met de eerste strijkkwartetten en een eerste symfonie eindelijk uit vanonder Beethovens schaduw. Brahms is op het toppunt van zijn kunnen en roem, gesterkt door nieuwe Europese tournees als gastdirigent. Geld in overvloed (maar zuinig!), machtige en loyale vrienden, volledige artistieke vrijheid: Brahms sterft een uitzonderlijk succesvol man.

Schlage, sehnsüchtige Gewalt, in tiefer, treuer Brust!

De grote werken niet te na gesproken – Ein deutsches Requiem, de symfonieën, de concerten, de serenades (waaronder op.11) – is Brahms’ creativiteit het duidelijkst voelbaar in zijn kamermuziek. Aanvankelijk laaft hij zich nog aan zijn grote helden, van het al genoemde Sextet op.18 tot het Hoorntrio op.40. Na een orkestrale periode volgt in 1873 niet alleen de set Strijkkwartetten op.51, maar ook de publicatie van nóg een werk waar jaren aan was geschaafd, een Pianokwartet op.60: experimentele, rusteloze muziek. De zuiverste Romantiek reserveerde Brahms voor zijn liederen als de uitgebreide cyclus op.33 gebaseerd op Tiecks ridderroman Die schöne Magelone: ‘In lieber, dämmernder Ferne, dort rufen heimische Lieder.’